Tip 2 Diyabetli Bireylerde Diyabet Farkındalığı, Duygusal Durum, Öz Yeterlilik Düzeyleri ve Antropometrik Ölçümlerin Değerlendirilmesi
TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE DİYABET FARKINDALIĞI, DUYGUSAL DURUM, ÖZ YETERLİLİK DÜZEYLERİ VE ANTROPOMETRİK ÖLÇÜMLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ
DOI:
https://doi.org/10.51271/jashso.79Anahtar Kelimeler:
Type 2 diabetes- Diabetes Awareness- Emotional State- Self-Efficacy LevelsÖzet
Amaç: Diyabet, pankreasın yeterli insülin üretememesi veya vücutta üretilen insülinin etkili bir şekilde kullanılamaması sonucu karbonhidratlar, yağ ve protein metabolizmasının değişimine yol açan ciddi, karmaşık ve kronik bir pigmenttir. Bu çalışma, tip 2 diyabetli bireylerde diyabetin sağlıklı olması, duygusal durum ve öz yeterlilik seviyelerinin belirlenmesi amacıyla tasarlanmıştır. Materyaller ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma, Ocak 2024 ile Eylül 2024 tarihleri arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Yetişkin Hastanesi Genel İç Hastalıkları Polikliniği'nde gerçekleştirilmiştir. Çalışma koşulları, 20-65 yaş arası, tamamı tip 2 diyabet tanısı almış ve bilgilendirilmiş onam vermiş 218 gönüllüden (87 erkek, 131 kadın) oluşmuştur. Genel özellikler, beslenme üretimi ve Diyabet Farkındalık ve Kabul Ölçeği (DAAS), Duygu Düzenlemede Zorluklar Ölçeği-Kısa Formu (DERS-16) ve Tip 2 Diyabetliler için Öz Yeterlilik Ölçeği (DMMSES) dahil olmak üzere spesifik kesitleri tamamlama bir anket yapılarak veri toplanır. Vücut bileşimi ve antropometrik ölçümler kaydedildi ve biyokimyasal veriler hasta kayıtlarından elde edildi. Bu değişkenler arasındaki ilişkiler için tutarlı analizler yapıldı. Sonuçlar: Bulgular arasında yüksek oranda aşırı kilo ve obezite olduğu ve cinsiyetler arasında önemli bir dağılım farkı olduğu görüldü. Ölçek açısından bakıldığında, kadınların ortalama alt boyut puanları ve toplam duygu düzenleme puan zorlukları erkeklere göre belirgin şekilde daha yüksekti. Daha yüksek Hemoglobin A1c (HbA1c) seviyelerine sahip bireyler, daha düşük seviyelere sahip olanlara kıyasla daha yüksek doğum ve kabul puanları gösterdi ve diyabet beslenme/kabul durumu ile glisemik kontrol arasında güçlü bir iyileşme belirlendi. Sonuç: Çalışma, kronik ve kabul edilebilir düzeyde daha yüksek olan, muhtemelen sağlıklı beslenme ve tedavi uyum gibi olumlu sağlıkta kalma olasılığının daha yüksek olması nedeniyle, daha iyi glisemik kontrol elde edilmesinin oluştuğu durumlar var olmuştur. Sonuç olarak, refahı arttırmayı amaçlayan eğitim programları ve psikososyal destek, hedef kan şekerinin korunması için hayati stratejiler olabilir.
Referanslar
REFERENCES
1. Yalçın M, Yetkin İ. Guideline for diagnosis, treatment, and follow-up of diabetes mellitus and its complications. 2022.
2. Magliano DJ, Boyko EJ, Atlas ID. What is diabetes? In: IDF Diabetes Atlas. 10th ed. International Diabetes Federation; 2021.
3. Roglic G. WHO Global report on diabetes: A summary. Int J Noncommun Dis. 2016;1(1):3-8.
4. World Health Organization. IDF diabetes atlas 2025. Accessed December 30, 2025. https://diabetesatlas.org/resources/idf-diabetes-atlas-2025/
5. Satman I, Omer B, Tutuncu Y, et al. Twelve-year trends in the prevalence and risk factors of diabetes and prediabetes in Turkish adults. Eur J Epidemiol. 2013;28(2):169-180.
6. Dağdelen S, Balcı M, Deyneli O, et al. Diabetes diagnosis and treatment guideline. 2023.
7. DeFronzo RA, Eldor R, Abdul-Ghani M. Pathophysiologic approach to therapy in patients with newly diagnosed type 2 diabetes. Diabetes Care. 2013;36(suppl 2):S127-S139.
8. İlaslan E, Dalkıran Ş, Özer ZC, Balcı MK. The level of disease acceptance in individuals with type 2 diabetes and the caregiving burden of caregivers. J Cont Med Educ (STED). 2021;30(2):84-95.
9. Schmitt A, Reimer A, Kulzer B, et al. Assessment of diabetes acceptance can help identify patients with ineffective diabetes self‐care and poor diabetes control. Diabet Med. 2014;31(11):1446-1451.
10. Bintaş-Zörer P, Yorulmaz O. A current look at emotion regulation: Contextual factors. Curr Approaches Psychiatry. 2022;14(2):195-206.
11. Sturt J, Dennick K, Hessler D, et al. Effective interventions for reducing diabetes distress: Systematic review and meta-analysis. Int Diabetes Nurs. 2015;12(2):40-55.
12. Van Der Ven NC, Weinger K, Yi J, et al. The confidence in diabetes self-care scale: Psychometric properties of a new measure of diabetes-specific self-efficacy in Dutch and US patients with type 1 diabetes. Diabetes Care. 2003;26(3):713-718.
13. Akturk U, Aydinalp E. Examining the correlation between the acceptance of the disease and the diabetes self-efficacy of the diabetic patients in a family health center. 2018.
14. Aseela S, Santhi S, Anish T. Diabetes self-efficacy on glycemic control and well-being of patients with type 2 diabetes mellitus: An analytical cross-sectional study. Cureus. 2024;16(7):e64512.
15. Kyle UG, Bosaeus I, De Lorenzo AD, et al. Bioelectrical impedance analysis—part I: Review of principles and methods. Clin Nutr. 2004;23(5):1226-1243.
16. World Health Organization. Body mass index. Accessed December 2, 2025. https://www.who.int/europe/news-room/fact-sheets/item/a-healthy-lifestyle---body-mass-index-bmi
17. World Health Organization. Waist circumference and waist-hip ratio: Report of a WHO expert consultation, Geneva, 8–11 December 2008. 2011.
18. Atik D, Manav A, Keser E. A scale development study: Diabetes Awareness and Acceptance Scale. Diabetes Stoffw Herz. 2022;31(3):152-158.
19. Gratz KL, Roemer L. Multidimensional assessment of emotion regulation and dysregulation: Development, factor structure, and initial validation of the difficulties in emotion regulation scale. J Psychopathol Behav Assess. 2004;26(1):41-54.
20. Bjureberg J, Ljótsson B, Tull MT, et al. Development and validation of a brief version of the difficulties in emotion regulation scale: the DERS-16. J Psychopathol Behav Assess. 2016;38(2):284-296.
21. Yiğit İ, Guzey Yiğit M. Psychometric properties of Turkish version of difficulties in emotion regulation scale-brief form (DERS-16). Curr Psychol. 2019;38(6):1503-1511.
22. Bijl JV, Poelgeest‐Eeltink AV, Shortridge‐Baggett L. The psychometric properties of the diabetes management self‐efficacy scale for patients with type 2 diabetes mellitus. J Adv Nurs. 1999;30(2):352-359.
23. Yeşilbakan ÖU. Investigation of self-efficacy and factors affecting self-efficacy in self-care of type 2 diabetic patients [Master’s thesis]. Ege University; 2001.
24. Kara M, Van Der Bijl JJ, Shortridge-Baggett LM, Astı T, Erguney S. Cross-cultural adaptation of the diabetes management self-efficacy scale for patients with type 2 diabetes mellitus: Scale development. Int J Nurs Stud. 2006;43(5):611-621.
25. Besen DB, Esen A. Adaptation of the Acceptance of Illness Scale to diabetic individuals in Turkish society. TAF Prev Med Bull. 2011;10(2):135-142.
26. Döner E, Çırpan R, Çürük GN. Determination of the relationship between attitudes towards disease and health and acceptance of disease in patients with diabetic foot. Ege Univ Fac Nurs J. 2023;39(1):81-91.
27. Şireci E, Karabulutlu EY. Determination of the levels of acceptance of illness and self-efficacy in self-care of patients with type 2 diabetes mellitus. J Anatolia Nurs Health Sci. 2017;20(1):48-55.
28. Coccaro EF, Drossos T, Kline D, et al. Diabetes distress, emotional regulation, HbA1c in people with diabetes and a controlled pilot study of an emotion-focused behavioral therapy intervention in adults with type 2 diabetes. Prim Care Diabetes. 2022;16(3):381-386.
29. Durak E, Yılmaz M. The relationship between nutritional literacy, self-efficacy and diabetes self-care activities in individuals diagnosed with Type 2 Diabetes Mellitus. Hacettepe Univ Fac Nurs J. 2022;9(3):311-318.
30. Karataş G, Özdemir Ç. Evaluation of happiness levels according to disease awareness and acceptance in patients with Type 2 Diabetes Mellitus. Turk J Diab Obesity. 2024;8(2):180-190.
31. Al-Khawaldeh OA, Al-Jaradeen N. Diabetes awareness and diabetes risk reduction behaviors among attendance of primary healthcare centers. Diabetes Metab Syndr. 2013;7(3):172-178.
32. Vintró-Alcaraz C, Munguía L, Granero R, et al. Emotion regulation as a transdiagnostic factor in eating disorders and gambling disorder: Treatment outcome implications. J Behav Addict. 2022;11(1):140-146.
33. Sancho M, De Gracia M, Granero R, et al. Differences in emotion regulation considering gender, age, and gambling preferences in a sample of gambling disorder patients. Front Psychiatry. 2019;10:625.
34. Yılmaz Y, Cenkseven F. Self-compassion as a predictor of emotion regulation difficulty in university students. Cukurova Univ J Soc Sci Inst. 2020;29(4):168-182.
35. Yılmaz FT, Şahin AD, Türesin AK. The relationship between the level of disease acceptance and glycemic control in individuals with type 2 diabetes. Cukurova Med J. 2019;44(4):1284-1291.
36. Yavuz B. The effect of diabetes awareness and acceptance on the metabolic control status of patients [Master’s thesis]. Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar University; 2024.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Sağlık Bilimlerinde ve Obezitede İleri Çalışmalar Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
All content published in Journal of Advanced Studies in Health Science and Obesity (JASHSO) is licensed under the Creative Commons CC BY 4.0 International License.
This license enables reusers to distribute, remix, adapt, and build upon the material in any medium or format, so long as attribution is given to the creator.
