Fetal Programlama ve Obezite

FETAL PROGRAMMING AND OBESITY

Yazarlar

  • Beyza Köksal Çorak Ankara Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı
  • Zeynep Bengisu Ejder Ankara Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Bölümü

DOI:

https://doi.org/10.51271/jashso.96

Anahtar Kelimeler:

fetal programlama- obezite- maternal beslenme- epigenetik mekanizmalar- prenatal dönem- gelişimsel programlama

Özet

Amaç: Obezite, genetik, çevresel ve davranışsal faktörlerin etkileşimi sonucu ortaya çıkan multifaktöriyel bir halk sağlığı sorunu olup, prevalansı dünya genelinde giderek artmaktadır. Son yıllarda obezitenin yalnızca yaşam tarzı faktörleri ile açıklanamayacağı, prenatal dönemde maruz kalınan çevresel ve beslenmeye bağlı etkilerin yaşamın ilerleyen dönemlerindeki metabolik sağlık üzerinde belirleyici rol oynayabileceği düşünülmektedir. Bu kapsamda fetal programlama kavramı, intrauterin dönemde meydana gelen çevresel maruziyetlerin bireyin ilerleyen yaşam dönemlerinde obezite ve metabolik hastalık gelişim riskini etkileyebileceğini öne sürmektedir. Bu derlemede, maternal beslenmenin fetal programlama ve obezite gelişimi üzerindeki etkilerinin epigenetik mekanizmalar çerçevesinde değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu makale kapsamda PubMed, Web of Science, Scopus ve Google Scholar veri tabanlarında fetal programlama, maternal beslenme, prenatal dönem, epigenetik mekanizmalar ve obezite ilişkisini ele alan çalışmalar incelenmiştir. Bulgular: Mevcut bulgular, maternal obezite, yüksek yağlı diyetler, enerji ve besin ögesi yetersizliklerinin fetal metabolik programlama üzerinde etkili olduğunu göstermektedir. Özellikle DNA metilasyonu, histon modifikasyonları ve RNA temelli düzenlemeler gibi epigenetik mekanizmaların enerji homeostazı, iştah düzenlenmesi, adipogenezis ve glukoz metabolizmasında görev alan genlerin ekspresyonunu etkileyerek yaşamın ilerleyen dönemlerinde obezite riskini artırabileceği bildirilmektedir. Ayrıca makro ve mikronütrient örüntüsünün fetal metabolik sağlık üzerinde belirleyici rol oynadığı, özellikle metil donörü besin ögelerinin epigenetik süreçlerde önemli işlevler üstlendiği görülmektedir. Sonuç: Sonuç olarak maternal beslenmenin prenatal dönemde metabolik programlama üzerinde kritik rol oynadığı ve çocukluk çağı ile erişkin dönem obezitesinin önlenmesinde gebelik öncesi ve gebelik süresince yeterli ve dengeli beslenmenin desteklenmesinin önemli bir halk sağlığı yaklaşımı olduğu düşünülmektedir.

Referanslar

1. Zhu Z, Cao F, Li X. Epigenetic programming and fetal metabolic programming. Front Endocrinol (Lausanne). 2019;10:764.

2. World Health Organization. WHO European regional obesity report 2022. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe; 2022.

3. Şanlı E, Kabaran S. Maternal obesity, maternal overnutrition and fetal programming: effects of epigenetic mechanisms on the development of metabolic disorders. Curr Genomics. 2019;20(6):419-427.

4. Arslan S, Yıldıran H. Maternal beslenmenin yavrular üzerine etkileri: fetal programlama ve epigenetik mekanizmalar. Bes Diy Derg. 2021;49(1):67-74.

5. World Health Organization. Noncommunicable diseases country profiles 2018. Geneva: World Health Organization; 2018.

6. Entringer S, de Punder K, Buss C, et al. The fetal programming of telomere biology hypothesis: an update. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci. 2018;373(1741):20170151.

7. Staud F, Karahoda R. Trophoblast: the central unit of fetal growth, protection and programming. Int J Biochem Cell Biol. 2018;105:35-40.

8. Aslan B, Caferoğlu Z. Pregestasyonel diyabet ve fetal programlama. Bes Diy Derg. 2020;48(3):84-91.

9. Küçükcankurtaran S, Caferoğlu Z. D vitamininin maternal ve fetal sağlık üzerine etkisi: fetal programlama, genetik ve epigenetik mekanizmalar. Celal Bayar Univ Saglik Bil Enst Derg. 2021;8(4):709-714.

10. Karahoda R, Walker D, Abad C, et al. The placental tryptophan pathway across gestation: implications for pregnancy outcomes. Hum Reprod Update. 2026;32(3):356-379.

11. Gali Ramamoorthy T, Allen TJ, Davies A, et al. Maternal overnutrition programs epigenetic changes in the regulatory regions of hypothalamic Pomc in the offspring of rats. Int J Obes (Lond). 2018;42(8):1431-1444.

12. Lemes SF, de Souza ACP, Payolla TB, et al. Maternal consumption of high-fat diet in mice alters hypothalamic Notch pathway, NPY cell population and food intake in offspring. Neuroscience. 2018;371:1-15.

13. Reichetzeder C. Overweight and obesity in pregnancy: their impact on epigenetics. Eur J Clin Nutr. 2021;75(12):1710-1722. doi:10.1038/s41430-021-00905-6.

14. Gawlińska K, Gawliński D, Filip M, et al. Relationship of maternal high-fat diet during pregnancy and lactation to offspring health. Nutr Rev. 2021;79(6):709-725. doi:10.1093/nutrit/nuaa020.

15. Goyal D, Limesand SW, Goyal R. Epigenetic responses and the developmental origins of health and disease. J Endocrinol. 2019;242(1):T105-T119.

16. Li Y. Epigenetic mechanisms link maternal diets and gut microbiome to obesity in the offspring. Front Genet. 2018;9:342.

17. Shook LL, Kislal S, Edlow AG. Fetal brain and placental programming in maternal obesity: a review of human and animal model studies. Prenat Diagn. 2020;40(9):1126-1137. doi:10.1002/pd.5724.

18. Lecoutre S, Maqdasy S, Breton C. Maternal obesity as a risk factor for developing diabetes in offspring: an epigenetic point of view. World J Diabetes. 2021;12(4):366-382. doi:10.4239/wjd.v12.i4.366.

19. Su W, Chen Y, Huang P, et al. Effects of prepregnancy body mass index, gestational weight gain and gestational diabetes mellitus on pregnancy outcomes: a population-based study in Xiamen, China, 2011-2018. Ann Nutr Metab. 2019;75(1):31-38.

20. Raff H, Hoeynck B, Jablonski M, et al. Insulin sensitivity, leptin, adiponectin, resistin, and testosterone in adult male and female rats after maternal-neonatal separation and environmental stress. Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol. 2018;314:R12-R21.

21. Inzani I, Ozanne SE. Programming by maternal obesity: a pathway to poor cardiometabolic health in the offspring. Proc Nutr Soc. 2022;81(3):227-242. doi:10.1017/S0029665122001914.

22. Stevenson K, Lillycrop KA, Silver MJ. Fetal programming and epigenetics. Curr Opin Endocr Metab Res. 2020;13:1-6.

23. Connor KL, Vickers MH, Beltrand J, et al. Nature, nurture or nutrition? Impact of maternal nutrition on maternal care, offspring development and reproductive function. J Physiol. 2012;590(9):2167-2180.

24. Davis JA, Mire E, Langley EA, et al. The metabolic conditioning of obesity: a review of the pathogenesis of obesity and the epigenetic pathways that “program” obesity from conception. Front Endocrinol (Lausanne). 2022;13:1034820. doi:10.3389/fendo.2022.1034820.

25. Godfrey KM, Reynolds RM, Prescott SL, et al. Influence of maternal obesity on the long-term health of offspring. Lancet Diabetes Endocrinol. 2017;5(1):53-64. doi:10.1016/S2213-8587(16)30107-3.

26. Ramírez-Alarcón K, Sánchez-Agurto A, Lamperti L, et al. Epigenetics, maternal diet and metabolic programming. Open Biol J. 2019;7(1):45-46.

27. Dhana K, Haines J, Liu G, et al. Association between maternal adherence to healthy lifestyle practices and risk of obesity in offspring: results from two prospective cohort studies of mother-child pairs in the United States. BMJ. 2018;362:k2486.

28. Rafferty AR, Geraghty AA, Kennelly MA, et al. Limited impact of fetal sex and maternal body mass index on fetal and maternal insulin resistance and lipid metabolism: findings from the PEARS study. Reprod Sci. 2020;27(2):513-522.

29. Kessler NJ, Waterland RA, Prentice AM, et al. Establishment of environmentally sensitive DNA methylation states in the very early human embryo. Sci Adv. 2018;4:eaat2624.

30. Fleming TP, Watkins AJ, Velazquez MA, et al. Origins of lifetime health around the time of conception: causes and consequences. Lancet. 2018;391(10132):1842-1852. doi:10.1016/S0140-6736(18)30312-X.

31. Rahman ML, Liang L, Valeri L, et al. Regulation of birth weight by placenta-derived miRNAs: evidence from an arsenic-exposed birth cohort in Bangladesh. Epigenetics. 2018;13(6):573-590.

32. van Poppel MNM, Simmons D, Devlieger R, et al. A reduction in sedentary behaviour in obese women during pregnancy reduces neonatal adiposity: the DALI randomised controlled trial. Diabetologia. 2019;62(6):915-925.

33. Agudelo-Espitia V, Parra-Sosa BE, Restrepo-Mesa SL. Factors associated with fetal macrosomia. Rev Saude Publica. 2019;53:100.

34. Glastras SJ, Chen H, Pollock CA, et al. Maternal obesity increases the risk of metabolic disease and impacts renal health in offspring. Biosci Rep. 2018;38(2):BSR20180050.

İndir

Yayınlanmış

2026-09-29

Nasıl Atıf Yapılır

Köksal Çorak, B., & Ejder, Z. B. (2026). Fetal Programlama ve Obezite: FETAL PROGRAMMING AND OBESITY. Sağlık Bilimlerinde Ve Obezitede İleri Çalışmalar Dergisi, 2(3), 64–85. https://doi.org/10.51271/jashso.96

Sayı

Cilt 2 Sayı 3 (2026): Eylül

Bölüm

Beslenme ve Diyetetik

Lisans

Telif Hakkı (c) 2026 Sağlık Bilimlerinde ve Obezitede İleri Çalışmalar Dergisi

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

All content published in Journal of Advanced Studies in Health Science and Obesity (JASHSO) is licensed under the Creative Commons CC BY 4.0 International License.

This license enables reusers to distribute, remix, adapt, and build upon the material in any medium or format, so long as attribution is given to the creator.