YETİŞKİN BİREYLERDE SAĞLIKLI BESLENME TAKINTISI, BESİN NEOFOBİSİ VE BEDEN KÜTLE İNDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

EVALUATION OF THE RELATIONSHIP AMONG ORTHOREXIA NERVOSA, FOOD NEOPHOBIA, AND BODY MASS INDEX IN ADULT INDIVIDUALS

Yazarlar

  • Sude Üner Ankara Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı
  • Zeynep Küflüoğlu Ankara Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı
  • Ebru Özler Ankara Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı
  • Elif Yurdakul Ankara Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı
  • Boran Çelik Ankara Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı
  • İlayda Şahan Ankara Medipol Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı

DOI:

https://doi.org/10.51271/jashso.93

Anahtar Kelimeler:

sağlıklı beslenme takıntısı- ortoreksiya nervoza- ORTO-R- besin neofobisi- beden kütle indeksi

Özet

Amaç: Bu çalışma, 19-65 yaş aralığındaki bireylerde sağlıklı beslenme takıntısı ve besin neofobisi düzeylerinin değerlendirilmesi, bu değişkenlerin cinsiyet ve beden kütle indeksi ile ilişkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte planlanan bu araştırma, Mayıs 2025-Temmuz 2026 tarihleri arasında 19-65 yaş aralığında 510 gönüllü birey ile yürütülmüştür. Katılımcılara sosyodemografik özellikler ve beslenme alışkanlıklarını içeren anket formu uygulanmış, antropometrik ölçümleri yöntemine uygun bir şekilde alınmıştır. Sağlıklı beslenme takıntısı Sağlıklı Beslenme Takıntısı Ölçeği (ORTO-R) ile besin neofobisi ise Besin Neofobisi Ölçeği (BNÖ) ile değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t testi, Ki-kare testi ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 26.2±10.83 yıl olup %78.6'sı kadındır. Kadınların ORTO-R puanları (18.2±4.6) erkeklerden (17.0±5.0) anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p=0.019). Benzer şekilde BNÖ puanları da kadınlarda (41.1±9.8), erkeklere (37.4±11.6) göre daha yüksek olarak saptanmıştır (p=0.003). Beden kütle indeksi (BKİ) ile ORTO-R ve BNÖ puanları arasında pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanırken (p<0.05), ORTO-R ile BNÖ puanları arasında anlamlı bir ilişki gözlemlenmemiştir (p>0.05). Sonuç: Sağlıklı beslenme takıntısı ve besin neofobisinin cinsiyet ve BKİ ile ilişkili olduğu görülmektedir. Özellikle kadınlarda hem ortoreksiya eğiliminin hem de besin neofobisinin daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bu nedenle sağlıklı beslenme davranışlarının değerlendirilmesinde psikolojik ve davranışsal faktörlerin de ele alınması önem taşımaktadır.

Referanslar

1. Davies G, Kalika E, Hussain M, et al. Exploring the association of body mass index, mindful and emotional eating, and orthorexia. Health Psychol Rep. 2023;11(4):342-352.

2. Guidotti S, Fiduccia A, Sanseverino R, et al. Multidimensional assessment of orthorexia nervosa: A case-control study comparing eating behavior, adherence to the Mediterranean diet, body mass index, psychological symptoms, and autonomic arousal. Nutrients. 2025;17(2):317.

3. Dunn TM, Bratman S. On orthorexia nervosa: A review of the literature and proposed diagnostic criteria. Eat Behav. 2016;21:11-17.

4. Cena H, Barthels F, Cuzzolaro M, et al. Definition and diagnostic criteria for orthorexia nervosa: A narrative review of the literature. Eat Weight Disord. 2019;24(2):209-246.

5. Rogoza R, Donini LM. Introducing ORTO-R: A revision of ORTO-15 based on the re-assessment of original data. Eat Weight Disord. 2021;26(3):887-895.

6. Karaağaç Y, Bellikci-Koyu E. A narrative review on food neophobia throughout the lifespan: Relationships with dietary behaviours and interventions to reduce it. Br J Nutr. 2023;130(5):793-826.

7. Knaapila AJ, Sandell MA, Vaarno J, et al. Food neophobia associates with lower dietary quality and higher BMI in Finnish adults. Public Health Nutr. 2015;18(12):2161-2171.

8. Basaran AG, Ozbek YD. A study of the relationship between university students' food neophobia and their tendencies towards orthorexia nervosa. Behav Sci (Basel). 2023;13(12):958.

9. Yalçın T, Çiftçi S, Ozturk EE. Food neophobia and two facets of orthorexia among women: Cross-sectional study. Behav Sci (Basel). 2025;15(1):70.

10. World Health Organization. Obesity: preventing and managing the global epidemic: report of a WHO consultation [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2000 [cited 2026 Sep 20]. Available from: https://iris.who.int/items/933e09aa-64f9-46e9-8dbb-78d8cddf1a3d

11. Pliner P, Hobden K. Development of a scale to measure the trait of food neophobia in humans. Appetite. 1992;19(2):105-120.

12. Ritchey PN, Frank RA, Hursti UK, et al. Validation and cross-national comparison of the food neophobia scale (FNS) using confirmatory factor analysis. Appetite. 2003;40(2):163-173.

13. Sanlier N, Yassibas E, Bilici S, et al. Does the rise in eating disorders lead to increasing risk of orthorexia nervosa? Correlations with gender, education, and body mass index. Ecol Food Nutr. 2016;55(3):266-278.

14. Manero-Higuera S, Garcés-Rimón M, Iglesias-López MT, et al. Orthorexia nervosa: Prevalence among Spanish university students and its effects on cardiometabolic health. Nutrients. 2025;17(4):629.

15. Horovitz O, Argyrides M. Orthorexia and orthorexia nervosa: A comprehensive examination of prevalence, risk factors, diagnosis, and treatment. Nutrients. 2023;15(17):3851.

16. Oberle CD, Samaghabadi RO, Hughes EM. Orthorexia nervosa: Assessment and correlates with gender, BMI, and personality. Appetite. 2017;108:303-310.

17. Anastasiades E, Argyrides M. Exploring the role of positive body image in healthy orthorexia and orthorexia nervosa: A gender comparison. Appetite. 2023;185:106523.

18. Özenoğlu A, Erkul C, Alakuş K. The relationship of orthorexia nervosa with vocational education, gender, BMI, body perception, and self-esteem in university students: A controlled study in a Turkish sample. Perspect Psychiatr Care. 2025;2025(1):9498030.

19. del Campo C, Bouzas C, Tur JA. Risk factors and consequences of food neophobia and pickiness in children and adolescents: A systematic review. Foods. 2025;14(1):69.

20. Tian H, Chen J. Food neophobia and intervention of university students in China. Food Sci Nutr. 2021;9(11):6224-6231.

21. Okumus B, Dedeoğlu BB, Shi F. Gender and generation as antecedents of food neophobia and food neophilia. Tour Manag Perspect. 2021;37:100773.

22. Lupi M, Carano A, Carlucci M, et al. Prevalence of orthorexia nervosa in a sample of Italian young adults. Clin Ter. 2024;175(2):125-127.

23. Adiningsih S, Tejoyuwono AAT. The relationship of body mass index, diet, and eating pattern with orthorexia nervosa amongst medical students. Int J Public Health Sci. 2024;13(1):268-275.

24. Aksoydan E, Camci N. Prevalence of orthorexia nervosa among Turkish performance artists. Eat Weight Disord. 2009;14(1):33-37.

25. Proserpio C, Laureati M, Bertoli S, et al. Determinants of obesity in Italian adults: The role of taste sensitivity, food liking, and food neophobia. Chem Senses. 2016;41(2):169-176.

26. Göbel P, Şanlıer N, Yılmaz S, et al. Investigation of the relationship between food neophobia, body perception, and life satisfaction in university students. Gevher Nesibe J Med Health Sci. 2023;8(1):202-212.

27. Bellikci Koyu E, Karaağaç Y, Öner BN. The association between food neophobia, bi-dimensional aspects of orthorexia, and anxiety among vegetarians and omnivores. Appetite. 2024;197:107303.

28. Duradoni M, Colombini G, Gori N, et al. Orthorexia nervosa and its associations with novel foods and body image concerns. Behav Sci (Basel). 2025;15(8):1138.

İndir

Yayınlanmış

2026-09-29

Nasıl Atıf Yapılır

Üner, S., Küflüoğlu, Z., Özler, E., Yurdakul, E., Çelik, B., & Şahan , İlayda. (2026). YETİŞKİN BİREYLERDE SAĞLIKLI BESLENME TAKINTISI, BESİN NEOFOBİSİ VE BEDEN KÜTLE İNDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: EVALUATION OF THE RELATIONSHIP AMONG ORTHOREXIA NERVOSA, FOOD NEOPHOBIA, AND BODY MASS INDEX IN ADULT INDIVIDUALS. Sağlık Bilimlerinde Ve Obezitede İleri Çalışmalar Dergisi, 2(3), 48–63. https://doi.org/10.51271/jashso.93

Sayı

Cilt 2 Sayı 3 (2026): Eylül

Bölüm

Beslenme ve Diyetetik

Lisans

Telif Hakkı (c) 2026 Sağlık Bilimlerinde ve Obezitede İleri Çalışmalar Dergisi

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

All content published in Journal of Advanced Studies in Health Science and Obesity (JASHSO) is licensed under the Creative Commons CC BY 4.0 International License.

This license enables reusers to distribute, remix, adapt, and build upon the material in any medium or format, so long as attribution is given to the creator.